Có nhà rồi, dùng sao đây?

Có một điều tôi luôn đau đáu mỗi khi xem những nội dung trên các nền tảng mạng xã hội, nhập nhằng giữa việc khoe nhà đơn thuần để thoả mãn cái tôi – với chia sẻ những giá trị tốt đẹp để giáo dục nhau rằng, đâu mới là Chân- Thiện – Mỹ.

“Chân” chính là trí tuệ & Sự thật; là việc nhìn nhận sự vật, hiện tượng đúng như bản chất vốn có của nó. Trong khoa học, đó là chân lý. Trong đời sống, đó là sự trung thực, thẳng thắn và khách quan. Chân giúp con người thoát khỏi sự u mê, lừa dối để đạt đến sự thông thái.

“Thiện” là Đạo đức & Tình thương; không chỉ là không làm ác, mà là chủ động làm những điều có lợi cho cộng đồng, vạn vật. Nó xuất phát từ lòng trắc ẩn, sự vị tha và đạo đức làm người. Thiện giúp xây dựng một xã hội hòa bình, nhân ái và giúp tâm hồn con người trở nên thanh thản.

“Mỹ” trong Nghệ thuật & Cái đẹp; là sự rung động của con người trước cái đẹp. Cái đẹp có thể là hình thức bên ngoài (nghệ thuật, thiên nhiên) hoặc vẻ đẹp tâm hồn bên trong. Một hành động “Thiện” được thực hiện một cách tinh tế cũng chính là “Mỹ”. Làm phong phú đời sống tinh thần, giúp con người yêu đời và nâng tầm hưởng thụ văn hóa.

Chân mà không có Thiện thì dễ trở nên khô khan, tàn nhẫn.

Thiện mà không có Chân (thiếu trí tuệ) thì đôi khi lại gây hại.

Mỹ mà thiếu Chân – Thiện thì chỉ là cái đẹp giả tạo, phù phiếm và chóng tàn.

Căn nhà không phải vật thể vô tri. Đó là nơi bảo vệ con người, nơi chứa đựng và “ghi chép” những kỷ niệm qua năm tháng. Đối với người Việt mà nói, căn nhà còn là một minh chứng cho dấu vết của các thế hệ nối tiếp nhau, nơi cái “Nếp nhà” được nảy sinh và tồn tại, hình thành nên văn hoá độc bản của mỗi gia đình sống trong đó. Sự tương tác giữa con người và căn nhà diễn ra liên tục, khiến cho căn nhà trở nên một vật thể sống, một nơi giúp ta nhìn thấy rõ nhất mình là ai. Khi chúng ta hướng tới Chân – Thiện – Mỹ thì căn nhà cũng nên tương đồng như thế. Căn nhà chính là “mình”, quay về nhà chính là quay về với chính mình. Tôi tin rằng cũng bởi lẽ đó, mà khái niệm “đi về nhà” chỉ nghe thôi đã thấy bình yên và an toàn ở một tầng nhận thức sâu thẳm nào đó.

Vậy khi chúng ta có căn nhà vật lý hữu hình rồi, làm sao để tận hưởng nó? Tận: Có nghĩa là đến cùng, tới mức tối đa, trọn vẹn, không để sót lại chút nào. Hưởng: Là nhận lấy, tiếp nhận và cảm thấy thỏa mãn với những điều tốt đẹp. “Tận hưởng” không chỉ đơn thuần là có được niềm vui, mà là đẩy sự cảm nhận niềm vui đó lên mức cao nhất. Bản chất sâu xa của sự “Tận hưởng” chính là Sự hiện diện của tâm trí (Mindfulness) Bạn không thể tận hưởng nếu tâm trí đang xao nhãng. Tận hưởng đòi hỏi bạn phải sống trọn vẹn trong khoảnh khắc hiện tại. Ví dụ: Bạn chỉ thực sự “tận hưởng” một tách trà khi bạn cảm nhận trọn vẹn hơi ấm, mùi hương và vị đắng chát chuyển sang ngọt ngào của nó, thay vì vừa uống trà vừa cúi mặt vào điện thoại hay lo nghĩ chuyện ngày mai. Thứ hai, Tận hưởng là trạng thái sâu hơn của cảm xúc. Nó mang một sắc thái tích cực và tinh tế. Người ta thường dùng từ này cho những trải nghiệm mang lại sự bình yên, thăng hoa hay thỏa mãn về mặt tinh thần: tận hưởng tuổi trẻ, tận hưởng không khí trong lành, tận hưởng thành quả sau những ngày làm việc vất vả.

Khi nhắc đến Tận hưởng, chúng ta cần rạch ròi phân biệt nó với “hưởng thụ” – thường nghiêng nhiều hơn về mặt vật chất, thỏa mãn các nhu cầu của thể xác và đôi khi mang hàm ý thụ động (tiêu thụ những gì đã có sẵn). Trong khi đó, “Tận hưởng” là một trạng thái chủ động trân trọng và vắt kiệt những giọt hạnh phúc, vẻ đẹp từ một khoảnh khắc, một sự vật hay một trải nghiệm nào đó trong cuộc sống.

Phần lớn chúng ta đều muốn có một căn nhà để “quay về”. Chúng ta xem đó là một điều quan trọng trong đời, nhưng khi có rồi, chúng ta đã tận hưởng nó chưa? Ở Kat Studio chúng tôi luôn hỏi khách hàng của mình thời gian họ “ở nhà” là bao lâu, căn nhà này sẽ được lớn lên với người chủ nhà của mình như thế nào, trong bao lâu, rốt cuộc cũng vì mong muốn họ có thể tận hưởng nó. Theo tôi, có thảy 5 cách để vắt kiệt giá trị của một căn nhà.

1. Chúng ta thường nghĩ “tận hưởng” là phải làm một cái gì đó: uống cafe, đọc sách, nghe nhạc. Nhưng đỉnh cao của tận hưởng không gian lại là không làm gì cả, chỉ quan sát, đưa bản thân vào trạng thái “Soft Fascination” – khi não bộ được nghỉ ngơi nhưng vẫn tập trung một cách thụ động vào những chuyển động tự nhiên. Đừng chỉ nhìn cái rèm, hãy nhìn cách gió làm cái rèm thở. Đừng chỉ nhìn vệt nắng, hãy quan sát hành trình của vệt nắng di chuyển từ sàn lên tường theo giờ trong ngày – Đó là chiếc đồng hồ tự nhiên đẹp nhất mà đất trời “cho không” chúng ta. Nhìn con mèo nằm ngủ, đuôi đánh qua lại theo nhịp thư thái cũng có thể khiến chúng ta hít thở chậm rãi hơn. Nhìn người thân đi lại, tiếng bước chân, tiếng quần áo sột soạt lướt qua không gian… Khi bạn quan sát được những thứ nhỏ nhặt bình dị này, nghĩa là tâm trí bạn đang neo đậu ở “Thực tại”. Căn nhà lúc này không còn là những bức tường vô tri nữa, nó đang trình diễn một bộ phim quay chậm dành riêng cho bạn. Giá trị của căn nhà nằm ở chỗ nó bao bọc và tôn vinh những chuyển động bình yên đó. Nếu làm nhà xong mà bạn không bao giờ thấy được vệt nắng đẹp nhất trong ngày rơi vào đâu, theo tôi thì đó là một sự lãng phí quá lớn.
2. Hãy để bản thân thấy CHÁN trong chính căn nhà của mình. Tắt tivi, vứt điện thoại sang một phòng khác. Ngồi đó. Và chán. Con người chúng ta bị nghiện Dopamine. Nhưng khi chúng ta không làm gì, không tiêu thụ thông tin, não bộ sẽ chuyển sang chế độ mặc định “Default Mode Network”. Đây là lúc não bộ bắt đầu tự dọn dẹp, tự kết nối các ký ức rời rạc và quan trọng nhất: Đó là lúc sự Sáng tạo và sự Chữa lành diễn ra. Một căn nhà “Forever Home” đúng nghĩa phải có những góc chết, những khoảng lặng để bạn… chán. Đó là lý do Kat Studio hay thiết kế những cái ghế bành hướng ra vườn chứ không hướng vào Tivi. Đó là những góc window seat chỉ để ngồi ngẩn ngơ. Khi bạn chán, bạn mới bắt đầu để ý: “À, cái vân gỗ này đẹp nhỉ”, “Cái trần nhà này cao thật”. Sự chán nản tích cực này chính là lúc bạn thực sự kết nối sâu sắc nhất với ngôi nhà.
3. Cách tận hưởng thứ 3, và là cách khó nhất đối với những người cầu toàn: Hãy chấp nhận và yêu lấy những “vết sẹo” của ngôi nhà. Nếu bạn đang phải đi nhẹ nói khẽ, sợ xước sàn, sợ bẩn tường, bạn đang phục vụ ngôi nhà chứ không phải ngôi nhà phục vụ bạn. Đó không phải là tận hưởng, đó là áp lực. sự gắn kết nơi chốn được hình thành qua ký ức. Một vết xước trên bàn ăn gỗ là kỷ niệm con bạn tập cầm dĩa. Một vết mòn trên tay vịn sofa da là nơi chồng bạn hay ngồi đọc sách mỗi tối. Tận hưởng căn nhà là hãy dùng nó một cách sảng khoái nhất. Đừng bọc nilon mặt bàn, đừng cấm con chạy nhảy. Một căn nhà đẹp không phải là căn nhà lúc nào cũng như Showroom xa lạ. Căn nhà đẹp nhất là căn nhà có “Hơi người”. Hãy để ngôi nhà lớn lên, già đi cùng với bạn. Sự hao mòn vật lý đó chính là minh chứng cho việc bạn đã sống trọn vẹn từng khoảnh khắc ở đó. Đó mới là “Forever Home” – nơi lưu giữ cuộc đời, chứ không phải nơi lưu giữ nội thất.
4. Ngôi nhà không tự sinh ra hạnh phúc. Nó chỉ là một cái vỏ (Bạn có thể đọc bài “Cái bình, cái hang, cái nhà” của tôi trong web này). Căn nhà, xét cho cùng, là thứ khuếch đại những gì bạn đang có bên trong. Nếu bên trong bạn đang rỗng tuếch, lo âu, thì một căn nhà to chỉ làm bạn thấy cô đơn và lạnh lẽo hơn . Ngược lại, nếu bên trong bạn biết đủ, biết trân trọng, thì một góc nhỏ cũng thành thiên đường. Giá trị của căn nhà không nằm ở mét vuông hay đồ nội thất, nó nằm ở ‘Năng lực cảm nhận’ của chính bạn. Bạn có khả năng nhìn thấy vẻ đẹp của vệt nắng đó không? Bạn có khả năng thấy hạnh phúc khi tưới một cái cây không? Nếu có, thì chúc mừng, bạn đang sở hữu căn nhà triệu đô, bất kể diện tích nó là bao nhiêu.
5. Mọi người hay bị ám ảnh bởi những thước phim đẹp (Visual) của người khác. Nhưng camera chỉ ghi lại được Thị giác và có thêm chút Âm thanh. Trong khi con người cảm nhận thế giới bằng nhiều giác quan. Giá trị lớn nhất của căn nhà còn nằm ở các giác quan còn lại mà không một thước phim nào quay được, không một người xem nào trên mạng cảm nhận được. Chỉ có BẠN – chủ nhân ngôi nhà mới có đặc quyền đó. Tất cả giác quan này là công cụ để bạn “Capture” ký ức cho riêng mình. Mỗi ngày chúng ta có quyền lựa chọn tạo ra ký ức gì cho tương lai. Khi bạn dừng lại và nghĩ về đặc quyền đó, bạn sẽ thấy làm người là một hành trình thật kỳ diệu.

Tôi hàng ngày vẫn cặm cụi đi từng bước để trau dồi năng lực đồng cảm của mình, để hiểu được thứ đang diễn ra trong nội tâm của khách hàng, để chuyển thể nó qua định dạng ngôn ngữ, hình ảnh, không gian nhiều chiều, giác quan đa cảm… Cuối cùng cũng để tạo ra một thứ gọi là “căn nhà của chính bạn”. Điều đó kéo phần năng lượng dành cho công cuộc xây nhà phần nhiều về phía tôi, để bạn không phải mất quá nhiều sức cho việc “chuyển thể ngôn ngữ” này. Nhưng, tôi không thay thế bạn hoàn toàn được, vì dù đi đến cùng trời cuối bể, bạn cũng chỉ tìm được duy nhất phiên bản của chính mình mà thôi.

---